Rencana

Sejarah Menara Berkembar Petronas (KLCC): Kisah di Sebalik Pembinaannya

Kisah di sebalik pembinaan Menara Berkembar Petronas: daripada reka bentuk César Pelli dan cabaran tanah hingga ujian konkrit, perlumbaan dua pasukan, Skybridge dan perasmian pada 31 Ogos 1999.

PengarangDecember 30, 202521 Mins read57 Views

Kalau anda berdiri di bawah Menara Berkembar Petronas dan mendongak ke puncaknya, mudah untuk lupa bahawa kedua-dua menara ini pernah menempuh pelbagai masalah sepanjang pembinaannya. Tapaknya tidak seragam, konkritnya pernah gagal ujian, salah satu menara terpesong sedikit daripada garis menegak, dan jambatan yang menghubungkan kedua-duanya tergantung berjam-jam di udara ketika ribut petir melanda. Setiap masalah muncul ketika masa semakin suntuk, sedangkan pasukan pembinaan perlu memastikan bangunan itu dapat disiapkan dengan selamat dan mengikut jadual yang ditetapkan.

Di sebalik mercu tanda Kuala Lumpur itu terdapat kisah arkitek, jurutera, penyelia dan pekerja yang terpaksa membuat keputusan penting dalam keadaan yang tidak selalu mengikut perancangan. César Pelli perlu menghasilkan reka bentuk yang benar-benar mencerminkan Malaysia, Charles H. Thornton perlu memastikan cita-cita membina menara tertinggi dapat direalisasikan, manakala Bob Pratt dan Jon Dunsford mengetuai dua pasukan pembinaan yang bersaing. Charlie Chelliah menguruskan logistik tuangan konkrit, Krish Krishnaswami berdepan isu kawalan kualiti dan Wong Chin Fung membantu mempercepatkan pemasangan lantai.

Kisah Menara Berkembar Petronas bukan semata-mata tentang bagaimana dua bangunan setinggi 451.9 meter didirikan. Ia juga mengenai perubahan sebuah kawasan bersejarah, usaha menghasilkan konkrit berkekuatan tinggi menggunakan bahan tempatan, cabaran mengangkat jambatan di udara dan cita-cita sebuah negara untuk dikenali di seluruh dunia. Malah, sebelum kedua-dua menara itu muncul di kaki langit Kuala Lumpur, kawasan yang kini menjadi KLCC mempunyai sejarah yang sangat berbeza daripada wajah moden yang kita lihat hari ini.

Kenapa Malaysia Mahu Membina Bangunan Setinggi Ini?

Pada awal 1990-an, Malaysia sedang berkembang pesat dan mahu memperlihatkan kemajuan negara kepada dunia. Bangunan pencakar langit menjadi salah satu cara paling jelas untuk menunjukkan kemampuan ekonomi, teknologi dan kejuruteraan sesebuah negara. Ketika itu, perlumbaan membina bangunan tertinggi banyak didominasi oleh Amerika Syarikat, khususnya Chicago dan New York. Sears Tower di Chicago menjadi penanda aras utama dalam persaingan tersebut.

Perdana Menteri ketika itu, Tun Dr. Mahathir Mohamad, mahukan sesuatu yang dapat meletakkan Malaysia pada peta dunia. Ibu pejabat PETRONAS, syarikat minyak dan gas nasional, akan dibangunkan sebagai sebahagian daripada sebuah pusat bandar baharu di tengah Kuala Lumpur. Namun, bangunan itu tidak boleh sekadar menjadi pejabat yang tinggi. Ia perlu menjadi lambang keyakinan negara dan mempunyai identiti tersendiri.

Perancangan tapak Menara Berkembar Petronas bermula pada Januari 1992. Cabarannya jelas sejak awal: bagaimana hendak membina bangunan bertaraf dunia yang bukan sahaja mampu mengatasi pencakar langit lain, tetapi juga kelihatan seperti milik Malaysia? Untuk menjawab persoalan itu, pihak projek memerlukan seorang arkitek yang mampu menggabungkan keperluan bangunan moden dengan unsur seni bina yang membawa makna kepada negara. (Rekod rasmi PETRONAS)

Dari Padang Lumba Kuda kepada KLCC

Sebelum kawasan tersebut menjadi pusat bandar moden, tapak KLCC merupakan sebahagian daripada kawasan Selangor Turf Club di Jalan Ampang. Sejarah perlumbaan kuda di Selangor bermula pada penghujung abad ke-19 di bawah naungan Sir William Maxwell, Residen British ketika itu. Kelab lumba kuda awal dikenali sebagai Selangor Gymkhana Club sebelum kegiatan perlumbaan berkembang dan Selangor Turf Club menjadi sebahagian daripada kehidupan sosial Kuala Lumpur.

Pada zamannya, padang lumba kuda itu menjadi tempat orang ramai berkumpul untuk menyaksikan perlumbaan dan menghadiri acara sosial. Perlumbaan tersebut bukan sekadar aktiviti sukan, tetapi juga sebahagian daripada kehidupan bandar ketika Kuala Lumpur masih jauh berbeza daripada wajah metropolitan yang kita kenali sekarang. Menjelang sekitar 1952, kehadiran penonton dilaporkan mencecah kira-kira 14,000 orang sehari pada sesetengah acara, menggambarkan betapa popularnya tempat itu pada waktu tersebut. (Selangor Turf Club; The Rakyat Post)

Apabila Kuala Lumpur terus berkembang, tanah di Jalan Ampang menjadi semakin penting untuk pembangunan pusat bandar. Selangor Turf Club akhirnya berpindah ke Sungai Besi, dan perlumbaan terakhir di litar lama Jalan Ampang berlangsung pada Ogos 1992. Tapak bersejarah itu kemudiannya dibangunkan sebagai Kuala Lumpur City Centre, atau KLCC, dengan Menara Berkembar Petronas menjadi mercu tanda utamanya.

Perubahan itu amat besar. Kawasan yang dahulu dipenuhi kuda lumba dan penonton kini menjadi antara lokasi paling dikenali di Malaysia. Namun, sebelum pembangunan baharu itu berjaya dilaksanakan, pihak projek perlu terlebih dahulu menentukan bagaimana rupa bangunan yang bakal menjadi simbol negara.

César Pelli: Arkitek yang Perlu Menghasilkan Reka Bentuk yang Benar-benar Malaysia

Arkitek yang mengetuai reka bentuk Menara Berkembar Petronas ialah César Pelli (1926–2019), seorang arkitek kelahiran San Miguel de Tucumán, Argentina. Beliau mempelajari seni bina di Argentina sebelum melanjutkan pengajian di University of Illinois di Amerika Syarikat, tempat beliau memperoleh ijazah sarjana seni bina pada tahun 1954. Selepas tamat pengajian, Pelli bekerja selama kira-kira sedekad bersama arkitek terkenal Eero Saarinen sebelum membina reputasinya sendiri melalui pelbagai projek antarabangsa. Beliau turut menjadi dekan Yale School of Architecture dari tahun 1977 hingga 1984 dan kemudian dikenali sebagai antara arkitek penting pada penghujung abad ke-20. Pelli meninggal dunia pada Julai 2019 ketika berusia 92 tahun. (University of Illinois; Yale School of Architecture)

Walaupun Pelli berpengalaman mereka bentuk bangunan besar, projek di Kuala Lumpur memberikan cabaran yang berbeza. Tun Dr. Mahathir mahu bangunan yang bukan sahaja moden, tetapi juga mempunyai identiti Malaysia yang jelas. Pelli perlu mencari cara untuk memasukkan unsur tempatan ke dalam sebuah pencakar langit tanpa menjadikannya sekadar bangunan pejabat biasa yang boleh dibina di mana-mana bandar di dunia.

Cadangan awal Pelli tidak terus mendapat persetujuan. Beliau mengemukakan konsep dua menara yang dihubungkan oleh jambatan di bahagian tengah, seolah-olah sebuah pintu gerbang kepada Malaysia yang sedang bergerak ke arah masa depan. Konsep itu menarik, tetapi Mahathir merasakan reka bentuk berkenaan masih belum cukup memperlihatkan identiti Malaysia. Pelli kembali memperhalusi cadangannya, tetapi beberapa reka bentuk awal ditolak lagi. Beliau tidak boleh sekadar mengulangi bentuk pencakar langit yang pernah dibina di tempat lain kerana pihak Malaysia mahu bangunan yang mempunyai keperibadian tersendiri.

Pelli mula meneliti seni dan seni bina Islam, khususnya corak geometri yang digunakan dalam pelbagai reka bentuk tradisional. Namun, menterjemahkan bentuk tersebut kepada sebuah bangunan setinggi ratusan meter bukan perkara mudah. Reka bentuk itu perlu menyediakan ruang pejabat yang luas, memenuhi keperluan struktur dan pada masa yang sama menampilkan identiti yang dimahukan oleh kerajaan Malaysia.

Satu titik perubahan berlaku apabila Mahathir sendiri melakar idea pelan lantai berasaskan dua segi empat sama yang bertindih. Dalam geometri Islam, bentuk itu menghasilkan bintang berbucu lapan yang dikaitkan dengan keteraturan dan keharmonian. Namun, pelan tersebut menimbulkan masalah praktikal kerana ruang lantai yang terhasil tidak mencukupi untuk keperluan pejabat moden.

Pelli akhirnya menyelesaikan masalah tersebut dengan menambah lengkungan separa bulat pada sudut-sudut pelan. Langkah itu meningkatkan keluasan ruang dalaman tanpa menghilangkan asas geometri yang menjadi identiti reka bentuk. Selepas kira-kira lapan bulan melalui pelbagai percubaan, bantahan dan perubahan, reka bentuk yang memenuhi kehendak projek akhirnya berjaya dihasilkan. (PETRONAS — Design + Structure)

Hasilnya ialah dua menara yang bukan sahaja tinggi, tetapi mempunyai bentuk yang mudah dikenali. Unsur geometri seni Islam diterapkan dalam seni bina moden tanpa mengorbankan keperluan praktikal sebuah kompleks pejabat.

Charles H. Thornton dan Keputusan Menjadi Bangunan Tertinggi

Jika César Pelli bertanggungjawab terhadap reka bentuk seni bina, Charles H. Thornton—yang sering dipanggil Charlie Thornton—ialah antara tokoh penting dalam bidang kejuruteraan struktur projek ini. Beliau merupakan jurutera struktur Amerika Syarikat dan mempunyai pengalaman dalam reka bentuk bangunan tinggi. Tugasnya termasuk memastikan menara dapat menanggung berat sendiri, beban penggunaan serta daya yang terhasil apabila angin menyebabkan bangunan bergerak.

Ketika reka bentuk sedang dimuktamadkan, Thornton menyedari bahawa ketinggian menara boleh ditambah kira-kira 15 meter lagi untuk mengatasi Sears Tower. Cadangan itu menambah cabaran kerana semakin tinggi bangunan, semakin teliti pengiraan struktur, kestabilan dan beban yang perlu dilakukan.

Apabila Mahathir bertanya sama ada projek tersebut mampu menghasilkan bangunan tertinggi di dunia, Pelli menyatakan bahawa ia boleh dilakukan sebelum mendapatkan kepastian daripada Thornton mengenai kebolehlaksanaan strukturnya.

Jawapan Thornton ringkas: “Absolutely.”

Sasaran ketinggian pun dinaikkan. Kedua-dua menara akhirnya mencapai ketinggian seni bina 451.9 meter dengan 88 tingkat, termasuk struktur puncak atau spire. Keputusan untuk membina lebih tinggi membawa tuntutan kejuruteraan yang lebih besar kerana setiap bahagian struktur perlu direka dengan teliti supaya bangunan kekal stabil.

Namun, sasaran ketinggian hanyalah satu cabaran. Kerajaan Malaysia mahu projek itu disiapkan dalam tempoh yang ketat, sedangkan kerja sebesar itu memerlukan perancangan, koordinasi dan kawalan mutu yang teliti. Keputusan untuk membina kedua-dua menara menggunakan konsortium yang berbeza menjadi satu lagi bahagian penting dalam kisah pembinaan ini.

Bob Pratt dan Jon Dunsford: Dua Ketua, Dua Konsortium, Satu Perlumbaan

Kerajaan Malaysia menetapkan tempoh enam tahun untuk menyiapkan kedua-dua menara. Sasaran ini menjadi asas kepada strategi pembinaan secara serentak kerana kedua-dua menara perlu disiapkan mengikut jadual yang telah ditetapkan. Untuk mencapainya, projek dibahagikan kepada dua konsortium antarabangsa yang bekerja secara berasingan, satu bagi setiap menara. Dalam tempoh yang singkat itu, setiap pasukan perlu merancang penghantaran bahan, pemasangan struktur dan penyelarasan pekerja dengan teliti. Kelewatan pada satu bahagian boleh memberi kesan kepada keseluruhan projek, sekali gus menambah tekanan kepada semua pihak yang terlibat. (CTBUH — Petronas Towers; Otis — Petronas Twin Towers)

Bob Pratt mengetuai pasukan Menara 1, yang dibina oleh konsortium Jepun diketuai Hazama Corporation. Konsortium ini turut melibatkan JA Jones Construction Co., MMC Engineering Services Sdn. Bhd., Ho Hup Construction Co. Bhd. dan Mitsubishi Corporation. Jon Dunsford pula mengetuai pasukan Menara 2, yang dibina oleh konsortium Korea Selatan diketuai Samsung C&T Corporation, bersama Kukdong Engineering & Construction dan Syarikat Jasatera Sdn. Bhd. Dengan itu, setiap menara mempunyai kontraktor utama, syarikat rakan dan pasukan pembinaannya sendiri. (CTBUH — Tower 1; Samsung C&T)

Pratt dan Dunsford ialah penyelia pembinaan berpengalaman yang bertanggungjawab memastikan rancangan di atas kertas dapat diterjemahkan kepada kerja sebenar di tapak. Mereka perlu menguruskan pekerja, jentera, bahan binaan, jadual pemasangan serta masalah yang muncul setiap hari. Kedua-duanya berpindah ke Malaysia bersama keluarga masing-masing dan tinggal di sini sepanjang tempoh pembinaan.

Persaingan itu jelas kelihatan kerana kedua-dua menara dibina bersebelahan. Pasukan Menara 1 boleh melihat kemajuan Menara 2, dan begitu juga sebaliknya. Dalam kisah pembinaan yang diceritakan oleh anggota projek, pekerja Menara 1 memakai topi keselamatan merah, manakala pasukan Menara 2 memakai topi biru. Perbezaan itu memudahkan pekerja mengenal pasti pasukan masing-masing, tetapi dalam masa yang sama menjadi lambang persaingan antara dua kumpulan kontraktor tersebut.

Di sebalik Pratt dan Dunsford, ramai individu turut memainkan peranan penting. Charlie Chelliah menguruskan logistik untuk tuangan konkrit asas, Krish Krishnaswami terlibat dalam pemeriksaan mutu konkrit, manakala Wong Chin Fung membantu mempercepatkan pemasangan lantai. Setiap orang mengendalikan masalah yang berbeza, tetapi semuanya saling berkait dalam usaha memenuhi tarikh akhir projek.

Tempoh enam tahun itu bermakna kedua-dua pasukan tidak mempunyai banyak ruang untuk kelewatan. Mereka perlu mencari kaedah kerja yang lebih pantas, mengatasi masalah yang muncul di tapak dan tetap mematuhi piawaian keselamatan. Namun, sebelum struktur utama dapat dibina, satu masalah besar di bawah tanah perlu diselesaikan terlebih dahulu.

Masalah Pertama: Tanah di Bawah Tapak Tidak Seragam

Sebelum konkrit pertama dituang, pemeriksaan tapak menemukan masalah besar. Keadaan geologi kawasan itu tidak seragam: satu bahagian mempunyai batu kapur yang kukuh, manakala bahagian lain terdiri daripada batuan yang telah lapuk dan rapuh. Tapak tersebut turut digambarkan berada berhampiran pinggir cerun batuan, menjadikan pemilihan kedudukan asas amat penting.

Jika satu bahagian asas dibina di atas batuan keras tetapi bahagian lain bertumpu pada lapisan yang lebih lemah, beban menara boleh menyebabkan tanah mendap pada kadar berbeza. Perbezaan itu mampu menjejaskan kedudukan struktur dan menyebabkan menara terpesong daripada garis menegak. Bagi dua bangunan setinggi lebih 450 meter, risiko seperti ini tidak boleh diabaikan.

Pasukan geologi menjalankan siasatan lanjut dengan menggerudi banyak lubang dan mengambil sampel tanah serta batuan. Hasil pemeriksaan menyebabkan pihak projek mengubah kedudukan menara kira-kira 60 meter untuk mendapatkan kawasan tapak yang lebih sesuai. Keputusan itu memerlukan pelarasan pada pelan kerja, tetapi lebih baik dibuat sebelum pembinaan utama diteruskan daripada menghadapi masalah selepas menara menjulang tinggi.

Asas baharu dibina menggunakan cerucuk konkrit yang dipasang jauh ke dalam tanah serta pelantar konkrit besar yang mengagihkan beban struktur. Setiap menara menggunakan 104 cerucuk asas, manakala kerja penggalian bermula pada Mac 1993 dengan tanah digali sehingga kira-kira 30 meter di bawah permukaan. Menurut rekod PETRONAS, lebih 500 lori tanah perlu dikeluarkan setiap malam ketika kerja penggalian dijalankan. (PETRONAS — The Stories)

Masalah tanah ini mengingatkan bahawa kejayaan membina menara tidak bermula ketika tingkat pertama naik ke udara. Ia bermula dengan memahami apa yang berada di bawah kaki. Sebelum struktur utama dapat dibina, pasukan perlu memastikan asas kedua-dua bangunan mampu menanggung beban yang amat besar.

Charlie Chelliah dan Tuangan Konkrit Selama 54 Jam

Setiap menara memerlukan pelantar asas konkrit yang sangat besar. Pelantar itu perlu dituang secara berterusan supaya bahagian konkrit dapat membentuk satu asas yang kukuh tanpa sambungan lemah akibat pemberhentian kerja. Menurut rekod rasmi PETRONAS, setiap menara menggunakan kira-kira 13,200 meter padu konkrit, dan tuangan asas mengambil masa 54 jam tanpa henti. Lori konkrit dilaporkan tiba dengan kekerapan kira-kira setiap dua setengah minit, menunjukkan skala operasi yang amat besar. (PETRONAS — The Stories)

Charlie Chelliah bertanggungjawab menguruskan logistik bagi kerja tersebut. Bekalan konkrit perlu berterusan dan pergerakan lori mesti diselaraskan supaya kawasan tuangan tidak terbiar terlalu lama. Sekiranya bekalan tergendala, keseluruhan operasi boleh terjejas. Pada lima jam pertama, kerja berjalan lancar, tetapi kemudian hujan tropika turun dengan lebat.

Air hujan berisiko menjejaskan permukaan konkrit yang sedang dituang. Menghentikan kerja bukan pilihan yang mudah kerana asas itu perlu disiapkan secara berterusan. Pasukan akhirnya mengambil tindakan luar biasa dengan menutup seluruh tapak menggunakan kanvas gergasi yang digambarkan sebesar 56 khemah sarkas. Bayangkan sebuah “payung gergasi” dibentangkan di atas tapak pembinaan, sementara lori terus tiba dan pekerja meneruskan tugas di bawah perlindungannya.

Usaha itu membolehkan tuangan diteruskan sehingga asas berjaya disiapkan. Kisah tersebut menunjukkan bahawa kerja pembinaan berskala besar bukan sekadar memerlukan pengiraan jurutera dan jadual yang tersusun. Ia turut bergantung pada keupayaan orang di tapak bertindak pantas apabila keadaan sebenar tidak mengikut perancangan. Gambaran kanvas sebesar puluhan khemah sarkas juga menunjukkan skala luar biasa usaha yang dilakukan untuk melindungi asas yang sedang dituang.

Konkrit, Bukan Sekadar Keluli

Pencakar langit lazimnya dikaitkan dengan rangka keluli kerana keluli kuat dan mempunyai sedikit kelenturan apabila bangunan menerima daya angin. Namun, penggunaan keluli dalam jumlah besar untuk dua menara setinggi itu membawa kos yang tinggi. Pasukan projek perlu mencari kaedah yang sesuai dengan keadaan bahan dan pasaran Malaysia sambil memenuhi keperluan struktur.

Akhirnya, Menara Berkembar Petronas dibina menggunakan sistem konkrit bertetulang berkekuatan tinggi bersama komponen keluli. Sistem ini menggunakan tiang, teras struktur dan rasuk yang direka untuk menanggung beban menara. Konkrit biasa tidak memadai untuk tuntutan projek ini, jadi pasukan perlu menghasilkan campuran yang lebih kuat tanpa mengorbankan keupayaan untuk menghasilkannya dalam jumlah besar.

Untuk tujuan tersebut, ujian campuran konkrit dijalankan di makmal CTL di Chicago, Amerika Syarikat. Pasukan memerlukan konkrit yang mampu mencapai kekuatan tinggi, tetapi campuran yang berkesan menggunakan bahan Amerika tidak memberikan keputusan yang sama apabila bahan mentah Malaysia digunakan. Simen, batu agregat dan bahan lain mempunyai ciri tersendiri, jadi formula tersebut tidak boleh disalin begitu sahaja.

Pasukan terpaksa mengubah suai resipi melalui ujian berulang. Antara bahan yang digunakan ialah silika halus atau silica fume, bahan sampingan daripada proses pengeluaran silikon yang turut dikaitkan dengan industri elektronik dan komputer. Apabila dicampur dengan betul, bahan tersebut membantu mengisi ruang halus dalam konkrit dan menghasilkan struktur yang lebih padat serta kuat. Selepas beberapa siri ujian dan pelarasan, pasukan akhirnya memperoleh campuran yang sesuai bagi keperluan Menara Berkembar Petronas. (Laporan teknikal CTBUH)

Penyelidikan teknikal mengenai projek ini menyatakan penggunaan konkrit berkekuatan tinggi sehingga sekitar 80 MPa. Keupayaan menghasilkan bahan tersebut secara konsisten menjadi antara syarat utama kerana menara memerlukan jumlah konkrit yang amat besar. Formula yang berjaya di makmal tetap perlu dikawal dengan teliti apabila pengeluaran dilakukan di tapak pembinaan.

Krish Krishnaswami dan Konkrit yang Gagal Ujian

Walaupun formula konkrit berkekuatan tinggi berjaya dibangunkan, masalah kawalan kualiti masih boleh berlaku ketika pembinaan berjalan. Krish Krishnaswami terlibat dalam penyeliaan mutu konkrit, tugas yang penting kerana kekuatan struktur tidak dapat ditentukan hanya dengan melihat rupa luar bahan yang sudah dituang. Setiap kumpulan konkrit mesti mencapai spesifikasi yang telah ditetapkan sebelum digunakan.

Pada suatu hari, satu kumpulan konkrit gagal dalam ujian kekuatan rutin. Kerja dihentikan sementara kerana pasukan perlu mengetahui sama ada konkrit yang tidak menepati spesifikasi itu sudah digunakan pada struktur menara. Siasatan mendapati bahan berkenaan hanya digunakan pada satu tingkat. Keputusan dibuat untuk menanggalkan bahagian yang terjejas dan membinanya semula, walaupun kerja itu menelan masa dan kos tambahan.

Tindakan tersebut mencetuskan pertelingkahan kerana jadual pembinaan sangat ketat. Namun, membiarkan konkrit yang gagal ujian berada di dalam struktur bukan risiko yang boleh diterima. Kegagalan itu turut menekankan betapa pentingnya kawalan kualiti apabila projek menggunakan bahan berkekuatan tinggi dalam jumlah yang besar.

Selepas kejadian itu, kemudahan ujian dipertingkatkan dan tiga loji konkrit disediakan di tapak untuk membantu memastikan bekalan berterusan jika salah satu loji mengalami masalah. Setiap kumpulan konkrit perlu diuji sebelum dituang. Catatan mengenai projek menganggarkan bahawa penghentian kerja akibat konkrit yang gagal ujian menelan kos sekitar AS$700,000 sehari. Angka itu menggambarkan besarnya tekanan kewangan apabila pembinaan terpaksa dihentikan, walaupun langkah tersebut diperlukan demi keselamatan. (Latar pembinaan dan cabaran projek)

Insiden itu mengajar pasukan projek bahawa kelajuan pembinaan tidak boleh mengatasi kepentingan kawalan mutu. Menyiapkan satu tingkat lebih lambat mungkin mengecewakan, tetapi memastikan konkrit memenuhi spesifikasi jauh lebih penting untuk keselamatan bangunan dalam jangka panjang.

Perlumbaan Dua Menara: Daripada Lapan Hari kepada Empat Hari Setiap Tingkat

Pembinaan struktur utama bermula pada April 1994. Menara 1 memulakan kerja kira-kira sebulan lebih awal, tetapi pada peringkat permulaan kedua-dua pasukan menghadapi masalah untuk mencapai sasaran. Satu tingkat sepatutnya disiapkan dalam sekitar empat hari, namun pada awalnya kerja itu mengambil hampir lapan hari. Jika keadaan itu berterusan, sasaran enam tahun akan menjadi semakin sukar dicapai.

Persaingan antara dua pasukan mendorong mereka menilai semula kaedah pembinaan. Wong Chin Fung, yang mengetuai kerja pembinaan lantai di Menara 2, membantu memperbaik urutan dan kaedah pemasangan supaya kitaran kerja dapat dipendekkan. Dengan perubahan tersebut, pasukannya berjaya menyiapkan satu tingkat dalam kira-kira empat hari. Penjimatan masa bagi setiap tingkat mungkin kelihatan kecil, tetapi apabila diulang puluhan kali, kesannya terhadap jadual keseluruhan menjadi besar.

Kerja berjalan 24 jam sehari, tujuh hari seminggu. Pekerja bergilir-gilir supaya tugas dapat diteruskan apabila satu kumpulan selesai, manakala pasukan penyelia menyelaras penghantaran bahan dan pemasangan struktur. Pada satu peringkat, Menara 1 berada di tingkat 64, sementara Menara 2 berada di tingkat 60. Kedua-dua pasukan terus memerhatikan kemajuan masing-masing, dan persaingan itu menjadi salah satu unsur yang mendorong mereka mencari kaedah kerja yang lebih cekap.

Namun, pembinaan di aras tinggi membawa risiko tersendiri. Pada ketinggian melebihi 300 meter, pekerja perlu mengendalikan bahan dan memasang struktur dengan ketepatan yang tinggi. Ada yang berasa gayat apabila melihat ke bawah, tetapi kerja perlu diteruskan dengan prosedur keselamatan yang ketat. Mengejar jadual tidak bermakna mereka boleh mengabaikan ketepatan atau keselamatan.

Lif Dua Tingkat dan Sky Lobby

Menara setinggi 88 tingkat memerlukan sistem pengangkutan menegak yang cekap. Jika terlalu banyak ruang diperuntukkan kepada lif konvensional, keluasan yang tinggal untuk pejabat akan menjadi lebih kecil. Syarikat Otis dibawa masuk untuk membantu menyediakan sistem lif yang sesuai dengan keperluan bangunan.

Salah satu penyelesaian yang digunakan ialah lif dua tingkat, dengan dua ruang penumpang disusun secara menegak. Pengguna ke tingkat ganjil menggunakan dek bawah, manakala penumpang ke tingkat genap menggunakan dek atas. Menara dilengkapi 58 lif dua tingkat dan 18 lif satu tingkat, yang membolehkan sistem pengangkutan menampung jumlah pengguna yang besar. (Otis — Petronas Twin Towers)

Sistem itu turut menggunakan konsep sky lobby. Lif ekspres membawa penumpang ke aras pertukaran di bahagian tengah bangunan, sebelum mereka menyambung perjalanan melalui lif tempatan ke tingkat masing-masing. Pendekatan ini mengurangkan keperluan untuk lif yang beroperasi dari aras bawah hingga ke setiap tingkat, lalu membantu mengoptimumkan keluasan ruang pejabat. Bagi dua menara yang perlu menampung ribuan pengguna setiap hari, reka bentuk lif yang cekap menjadi sebahagian penting dalam kejayaan projek.

Menara 1 Senget Seukuran Ibu Jari

Menjelang penghujung 1995, pembinaan semakin menghampiri aras tinggi. Menara 1 berada di tingkat 72, manakala Menara 2 di tingkat 70. Pada ketika itulah jurukur mengesan bahawa Menara 1 terpesong kira-kira 25 milimeter daripada garis menegak, lebih kurang selebar ibu jari.

Penyimpangan itu kecil jika dilihat dari bawah, tetapi bagi struktur setinggi lebih 450 meter, ketepatan kedudukan sangat penting. Jika pembinaan diteruskan tanpa mengambil kira perbezaan tersebut, tingkat yang dibina selepas itu boleh menyebabkan penyimpangan semakin sukar dikawal. Pasukan jurutera dan jurukur perlu membuat pengiraan semula untuk menentukan cara memperbetulkan kedudukan menara.

Penyelesaiannya ialah membuat pelarasan kecil pada tingkat-tingkat berikutnya, dengan perbezaan hanya beberapa milimeter pada satu-satu peringkat. Perubahan itu terlalu kecil untuk dilihat dengan mata kasar, tetapi cukup penting untuk membetulkan kedudukan struktur secara beransur-ansur. Hujan petang yang kerap turun di Kuala Lumpur menjadikan kerja pengukuran lebih rumit kerana jurukur perlu mendapatkan bacaan tepat walaupun cuaca tidak sentiasa membantu.

Akhirnya, masalah itu ditangani melalui pengiraan dan pelarasan teliti. Kisah tersebut menunjukkan bahawa bangunan tinggi tidak semestinya dibina tanpa sebarang kesilapan atau penyimpangan. Apa yang penting ialah masalah dikesan, dinilai dan diselesaikan sebelum ia menjejaskan struktur keseluruhan.

Selepas Oklahoma City: Keselamatan Dinilai Semula

Pada April 1995, pengeboman Bangunan Persekutuan Murrah di Oklahoma City, Amerika Syarikat, mengorbankan 168 orang. Tragedi itu mencetuskan penilaian semula terhadap keselamatan bangunan besar, termasuk daya tahan struktur apabila sebahagian sokongan mengalami kerosakan dan cara penghuni dapat meninggalkan bangunan dalam kecemasan.

Dalam kisah pembinaan Menara Berkembar Petronas, pasukan projek turut menilai semula beberapa aspek keselamatan ketika menara sudah mencapai tingkat yang tinggi. Perhatian diberikan bukan sahaja kepada kekuatan tiang konkrit, tetapi juga kepada susun atur tempat letak kereta, sistem sokongan dan perancangan kecemasan. Penempatan kemudahan dan susun atur kawasan parkir turut dibincangkan semula dalam usaha mengurangkan risiko kepada menara sekiranya berlaku serangan.

Pasukan kejuruteraan turut membuat pengiraan tentang kemungkinan kerosakan pada beberapa tiang utama dan bagaimana beban boleh diagihkan sekiranya sebahagian sokongan terjejas. Bagi struktur sebesar itu, persoalannya bukan sekadar sama ada tiang mampu menanggung beban dalam keadaan biasa, tetapi bagaimana bangunan akan bertindak jika berlaku kerosakan setempat. Analisis tersebut merupakan penilaian kejuruteraan terhadap senario kecemasan, bukannya bermaksud kerosakan seperti itu benar-benar berlaku semasa pembinaan.

Keselamatan kebakaran menjadi satu lagi persoalan. Bomba tidak boleh bergantung pada tangga luar untuk mencapai penghuni di tingkat yang sangat tinggi, manakala lif biasa lazimnya tidak boleh digunakan ketika kebakaran. Oleh itu, laluan pemindahan dan pilihan untuk penghuni bergerak ke kawasan lebih selamat perlu dipertimbangkan. Di sinilah Skybridge memainkan peranan yang melangkaui fungsinya sebagai ciri seni bina.

Skybridge: Daripada Hiasan kepada Laluan Keselamatan

Skybridge menghubungkan kedua-dua menara pada aras 41 dan 42. Jambatan dua tingkat itu panjangnya kira-kira 58.4 meter dan terletak sekitar 170 meter di atas tanah. Dari luar, ia menjadi ciri yang paling mudah dikenali pada Menara Berkembar Petronas. Namun, jambatan ini bukan sekadar penghubung yang kelihatan indah dari kejauhan. Beratnya kira-kira 750 tan, hampir dua kali ganda berat maksimum berlepas sebuah pesawat Boeing 747-400, iaitu sekitar 397 tan. Bayangkan struktur seberat itu perlu diangkat jauh ke udara, kemudian dipasang dengan tepat di antara dua pencakar langit yang boleh bergerak sedikit apabila ditiup angin. (PETRONAS; Boeing)

Cabaran itu bukan sekadar mengangkat jambatan yang begitu berat. Jurutera perlu memastikan sistem sokongannya mengambil kira pergerakan kedua-dua menara, supaya tekanan tambahan tidak menjejaskan struktur dan sambungannya. Untuk melaksanakan tugas tersebut, jambatan dipasang di aras lebih rendah sebelum diangkat ke kedudukan akhirnya menggunakan sistem jek hidraulik yang beroperasi secara terselaras.

Tugas ini diserahkan kepada pasukan Menara 2 yang diketuai Jon Dunsford. Pengangkatan itu pada asalnya dirancang mengambil masa sekitar 20 jam. Pada mulanya, semuanya berjalan lancar, tetapi keadaan berubah apabila ribut petir melanda kawasan pembinaan.

Kilat menyambar kren sebanyak tiga kali, menyebabkan litar kawalannya terbakar sebanyak tiga kali. Lampu terpadam ketika jambatan masih tergantung di udara. Struktur seberat ratusan tan itu tidak boleh dibiarkan tanpa kawalan, sedangkan kerja juga tidak boleh diteruskan tanpa memastikan sistem berada dalam keadaan selamat.

Pasukan terpaksa menunggu keadaan mengizinkan, memeriksa sistem dan meneruskan pengangkatan dengan berhati-hati. Operasi yang dijangka selesai dalam sekitar 20 jam akhirnya memakan masa jauh lebih lama. Dokumentari pembinaan menyebut kira-kira 36 jam, manakala satu laporan teknikal menyatakan tempoh pengangkatan sekitar 32 jam. Perbezaan itu mungkin berpunca daripada cara tempoh operasi dikira, tetapi kedua-duanya menggambarkan betapa besarnya cabaran yang perlu dihadapi oleh pasukan berkenaan.

Akhirnya, jambatan itu berjaya ditempatkan pada kedudukan yang ditetapkan. Jon Dunsford dan pasukannya kemudian berjalan merentasinya, menyeberang dari satu menara ke menara yang lain. Detik tersebut menjadi salah satu kenangan penting dalam sejarah pembinaan Menara Berkembar Petronas. Selepas melalui cabaran kejuruteraan dan cuaca yang tidak dijangka, jambatan yang tergantung tinggi di antara dua menara itu akhirnya berjaya dipasang dengan selamat.

Pinnacle dan Panggilan Pukul 3 Pagi

Walaupun kedua-dua menara sudah menjulang tinggi, satu lagi langkah diperlukan untuk mengatasi Sears Tower. Dalam pengukuran ketinggian seni bina, struktur puncak atau spire diambil kira, manakala antena tidak dimasukkan dalam ukuran yang sama. Oleh itu, perbandingan ketinggian perlu dibuat menggunakan kaedah yang sepadan.

Setiap pinnacle ialah struktur keluli yang meruncing di puncak menara, dengan panjang sekitar 60 meter. Kedua-duanya dibuat di luar negara, satu di Korea dan satu lagi di Jepun, sebelum dibawa untuk dipasang. Pemasangan pinnacle Menara 1 mengalami kelewatan, sedangkan pihak projek pada mulanya mahu kedua-dua puncak dinaikkan serentak supaya hasil akhirnya dapat dilihat pada masa yang sama.

Jon Dunsford mempunyai rancangan berbeza untuk pasukannya di Menara 2. Dalam kisah pembinaan yang diceritakan, pasukannya menyediakan pemasangan secara tersembunyi dan menaikkan pinnacle pada waktu malam. Dengan cara itu, Menara 2 mencapai ketinggian yang diperlukan terlebih dahulu, sedangkan pemasangan bahagian luar Menara 1 masih belum selesai sepenuhnya.

Sekitar pukul tiga pagi, Dunsford menghubungi Bob Pratt dan meninggalkan berita bahawa Menara 2 kini lebih tinggi daripada Sears Tower. Panggilan itu menjadi kemuncak persaingan antara dua pasukan yang sejak awal pembinaan sentiasa mengejar kemajuan satu sama lain. Menara 1 menyelesaikan pemasangan bahagian luarnya kira-kira seminggu kemudian, dan kedua-dua menara akhirnya berdiri dengan bentuk lengkap yang dirancang.

Menara Berkembar Petronas diiktiraf sebagai bangunan tertinggi di dunia berdasarkan ukuran seni bina dari 1998 hingga 2004, sebelum Taipei 101 di Taiwan mengambil alih gelaran itu. Namun, kisah pemasangan pinnacle menunjukkan bahawa persaingan pembinaan berterusan sehingga saat-saat akhir. (CTBUH — The Skyscraper Center)

Akhirnya, Menara Berkembar Petronas Siap Dibina

Pada Jun 1996, pemasangan lapisan luar keluli dan kaca Menara Berkembar Petronas selesai, memberikan kedua-dua menara penampilan yang hampir sama dengan mercu tanda yang kita kenali hari ini. Namun, menyiapkan bahagian luar tidak bermakna semua kerja terus selesai. Kerja dalaman, pemasangan sistem bangunan dan persiapan penggunaan masih perlu diteruskan. Menara itu direkodkan siap pada 1998, tahun yang sama ia diiktiraf sebagai bangunan tertinggi di dunia berdasarkan ukuran seni bina. (PETRONAS — The Stories)

Kos keseluruhan projek dilaporkan melebihi RM6 bilion, bersamaan kira-kira AS$1.6 bilion pada ketika itu. Bagi Malaysia, jumlah tersebut mencerminkan skala pembangunan yang luar biasa besar. Namun, hasil akhirnya bukan sekadar dua bangunan pejabat; menara itu menjadi mercu tanda yang dikenali di seluruh dunia dan lambang keupayaan negara mengendalikan projek berskala besar. (PETRONAS — Design + Structure)

Detik paling bersejarah tiba pada 31 Ogos 1999, apabila Tun Dr. Mahathir Mohamad merasmikan Menara Berkembar Petronas. Tarikh itu mempunyai makna istimewa kerana Malaysia turut menyambut ulang tahun kemerdekaan yang ke-42. Dalam ucapan perasmian, Mahathir menyifatkan pembukaan menara sebagai peristiwa bersejarah bagi negara dan menegaskan bahawa bangunan tersebut melambangkan kemampuan Malaysia melaksanakan projek besar yang mencabar. (Pejabat Perdana Menteri Malaysia)

Menara itu sebenarnya telah digunakan sebelum majlis perasmian rasmi diadakan. Hal ini menjelaskan mengapa tarikh siap dan tarikh perasmian tidak sama. Pembinaan dan persiapan operasi merupakan satu peringkat, sementara perasmian pada 31 Ogos 1999 menjadi detik simbolik yang menghubungkan pencapaian projek dengan sambutan Hari Kemerdekaan Malaysia.

Pada malam sambutan itu, menara yang selama bertahun-tahun menjadi tapak pembinaan akhirnya tampil sebagai mercu tanda negara. Cahaya dan bunga api menyemarakkan suasana, sementara orang ramai menyaksikan hasil sebuah projek yang pada awalnya dipenuhi persoalan. Adakah tanahnya sesuai? Mampukah konkrit menanggung beban? Bolehkah dua menara itu disiapkan dalam tempoh enam tahun yang diberikan? Dan mampukah jambatan di tengahnya dipasang dengan selamat walaupun ribut petir mengganggu operasi?

Jawapannya kini berdiri megah di tengah Kuala Lumpur.

Kejayaan itu bukan hasil seorang individu sahaja. César Pelli mencari reka bentuk yang dapat mencerminkan Malaysia, Charles Thornton membantu merealisasikan cabaran struktur, dan Bob Pratt serta Jon Dunsford mengetuai dua pasukan pembinaan yang bersaing untuk menyiapkan menara masing-masing. Charlie Chelliah menguruskan logistik ketika asas dituangkan, Krish Krishnaswami mempertahankan mutu konkrit dan Wong Chin Fung membantu mempercepatkan pemasangan lantai. Ribuan pekerja serta profesional lain turut menyumbang, walaupun nama mereka mungkin tidak dikenali oleh umum.

Selepas bertahun-tahun bekerja dalam keadaan mencabar dan mengejar sasaran yang ketat, projek itu akhirnya siap dan dirasmikan pada Hari Kemerdekaan Malaysia. Tapak yang dahulu menempatkan padang lumba kuda berubah menjadi pusat bandar moden, sementara Menara Berkembar Petronas menjadi simbol cita-cita dan keupayaan negara. Kisahnya bukan semata-mata tentang ketinggian, tetapi tentang keberanian menerima cabaran, ketekunan menyelesaikan masalah dan kerjasama yang diperlukan untuk menjadikan sebuah idea besar kenyataan.

KLCC: Lebih Besar daripada Dua Menara

Ramai orang menggunakan istilah KLCC untuk merujuk kepada Menara Berkembar Petronas, tetapi sebenarnya KLCC ialah singkatan bagi Kuala Lumpur City Centre, sebuah kawasan pembangunan pusat bandar yang lebih luas. Menara Berkembar Petronas merupakan mercu tanda utamanya, namun kawasan ini turut merangkumi pusat beli-belah, taman, hotel, pejabat korporat dan pelbagai kemudahan lain.

Suria KLCC mula beroperasi pada 1998, manakala KLCC Park menyediakan kawasan hijau di tengah-tengah bandar, lengkap dengan laluan pejalan kaki dan ruang untuk pengunjung berehat sambil menikmati pemandangan menara. Dalam ucapannya, Mahathir turut menekankan kepentingan menyediakan taman rekreasi sebagai sebahagian daripada pembangunan KLCC, supaya kawasan tersebut bukan sahaja berfungsi sebagai pusat perniagaan tetapi juga memberi ruang kepada orang ramai untuk beriadah. (Pejabat Perdana Menteri Malaysia)

Perubahan daripada padang lumba kuda kepada pusat bandar moden menunjukkan bagaimana fungsi sesuatu tempat boleh berubah mengikut perkembangan ekonomi dan cita-cita sesebuah negara. Dahulu, orang ramai datang ke Jalan Ampang untuk menyaksikan perlumbaan kuda. Kini, mereka datang untuk bekerja, membeli-belah, beriadah dan melihat sendiri menara yang pernah memegang rekod ketinggian dunia. Sejarah tapak dan kisah pembinaan menara saling melengkapi untuk membentuk sejarah KLCC yang kita kenali hari ini.

Garis Masa Ringkas Pembinaan Menara Berkembar Petronas

Tarikh	Peristiwa
Januari 1992	Perancangan tapak bermula
Mac 1993	Kerja penggalian dan penyediaan asas bermula
April 1994	Pembinaan struktur utama bermula
Jun 1996	Lapisan luar keluli dan kaca selesai dipasang
1998	Menara direkodkan siap dan diiktiraf sebagai bangunan tertinggi di dunia
1998	Suria KLCC mula beroperasi
31 Ogos 1999	Menara Berkembar Petronas dirasmikan oleh Tun Dr. Mahathir Mohamad
2004	Taipei 101 mengambil alih gelaran bangunan tertinggi di dunia

Tempoh enam tahun yang diberikan kerajaan merujuk kepada sasaran pembinaan projek, manakala tarikh menara direkodkan siap dan tarikh perasmian rasmi merupakan peringkat yang berlainan. Rekod PETRONAS menyatakan perancangan tapak bermula pada Januari 1992, kerja penggalian pada Mac 1993, struktur utama pada April 1994 dan pemasangan lapisan luar selesai pada Jun 1996. Perasmian rasmi pula berlangsung pada 31 Ogos 1999. (PETRONAS — The Stories)

Soalan Lazim tentang Sejarah KLCC

Bilakah pembinaan Menara Berkembar Petronas bermula?

Perancangan tapak bermula pada Januari 1992, kerja penggalian bermula pada Mac 1993 dan pembinaan struktur utama bermula pada April 1994.

Berapa lama tempoh yang diberikan untuk menyiapkan kedua-dua menara?

Kerajaan Malaysia menetapkan tempoh enam tahun bagi menyiapkan projek tersebut. Sasaran itu menjadi sebab penting pembinaan dibahagikan kepada dua konsortium yang bekerja secara berasingan untuk menyiapkan Menara 1 dan Menara 2.

Siapakah arkitek Menara Berkembar Petronas?

Arkitek utamanya ialah César Pelli, arkitek kelahiran Argentina yang terkenal di peringkat antarabangsa. Beliau menggabungkan reka bentuk moden dengan inspirasi geometri seni Islam selepas beberapa cadangan awalnya ditolak kerana belum cukup mencerminkan identiti Malaysia.

Siapakah Charles Thornton?

Charles H. Thornton, yang sering dipanggil Charlie Thornton, ialah jurutera struktur yang terlibat dalam projek ini. Beliau memainkan peranan penting dalam usaha memastikan menara dapat direalisasikan pada ketinggian yang dirancang.

Siapakah kontraktor bagi Menara 1 dan Menara 2?

Menara 1 dibina oleh konsortium yang diketuai Hazama Corporation dari Jepun, manakala Menara 2 dibina oleh konsortium yang diketuai Samsung C&T Corporation dari Korea Selatan. Kedua-dua konsortium mempunyai syarikat rakan dan pasukan pembinaan masing-masing.

Siapakah Bob Pratt dan Jon Dunsford?

Bob Pratt mengetuai pasukan pembinaan Menara 1, manakala Jon Dunsford mengetuai pasukan Menara 2. Kedua-duanya menguruskan pelaksanaan kerja di tapak dan terlibat dalam persaingan untuk menyiapkan menara masing-masing mengikut jadual.

Berapakah ketinggian Menara Berkembar Petronas?

Kedua-dua menara mencapai ketinggian seni bina 451.9 meter dan mempunyai 88 tingkat, termasuk spire di puncak.

Bilakah Menara Berkembar Petronas menjadi bangunan tertinggi di dunia?

Menara itu diiktiraf sebagai bangunan tertinggi di dunia pada 1998 dan memegang gelaran tersebut sehingga 2004, sebelum Taipei 101 mengambil alih.

Apakah fungsi Skybridge?

Skybridge menghubungkan kedua-dua menara pada aras 41 dan 42. Selain menjadi ciri seni bina utama, ia menyediakan laluan antara menara dan berkaitan dengan strategi keselamatan serta pemindahan penghuni ketika kecemasan.

Mengapa reka bentuknya bercirikan Islamik?

Pelan lantainya berasaskan dua segi empat sama yang bertindih untuk menghasilkan bentuk bintang berbucu lapan, berdasarkan inspirasi daripada geometri seni Islam. Bentuk itu kemudian disesuaikan supaya menyediakan ruang yang mencukupi untuk pejabat moden.

Apakah beza KLCC dengan Menara Berkembar Petronas?

KLCC ialah kawasan pembangunan pusat bandar yang merangkumi menara, Suria KLCC, KLCC Park dan kemudahan lain. Menara Berkembar Petronas ialah mercu tanda utama dalam kawasan tersebut.

Lebih daripada Sekadar Rekod Ketinggian

Gelaran bangunan tertinggi di dunia akhirnya berpindah kepada bangunan lain, tetapi kepentingan Menara Berkembar Petronas tidak berakhir apabila rekod itu bertukar tangan. Nilai kisahnya terletak pada perjalanan panjang yang membawa kepada pembinaannya—daripada usaha Pelli mencari identiti Malaysia kepada masalah tanah, ujian konkrit di Chicago, pertelingkahan tentang mutu konkrit, persaingan dua konsortium dan operasi mengangkat jambatan di tengah ribut petir.

Apabila melihat menara itu hari ini, kita mungkin hanya nampak permukaan kaca dan keluli yang berkilauan, bentuk geometri yang tersusun serta dua puncak yang menjulang ke langit. Namun, di sebalik rupa yang kelihatan sempurna itu terdapat banyak keputusan yang perlu dibuat, masalah yang perlu diselesaikan dan usaha ramai orang yang bekerja dalam keadaan mencabar. Menara yang menjadi kebanggaan negara itu pernah berdepan masalah tanah yang serius, hujan lebat ketika tuangan konkrit, penyimpangan ukuran dan pemasangan jambatan yang tertangguh akibat ribut petir.

César Pelli pernah berharap menara itu dapat melakukan untuk Kuala Lumpur apa yang Menara Eiffel lakukan untuk Paris, menjadi simbol yang dikenali di seluruh dunia. Hari ini, Menara Berkembar Petronas bukan sekadar sebahagian daripada latar langit ibu kota. Ia mengingatkan kita tentang sebuah projek yang memerlukan visi, kejuruteraan, ketekunan dan kerjasama ribuan orang untuk direalisasikan.

Akhirnya, projek yang bermula dengan cita-cita besar itu berjaya disiapkan dan dirasmikan pada Hari Kemerdekaan Malaysia. Tapak yang pernah menempatkan padang lumba kuda bertukar menjadi pusat bandar moden, sementara Menara Berkembar Petronas menjadi simbol kemampuan negara merancang dan membina sesuatu yang luar biasa.

Itulah kisah di sebalik Menara Berkembar Petronas, daripada tapak yang mencabar dan reka bentuk yang berkali-kali diperhalusi, hinggalah kepada dua menara yang akhirnya berdiri megah sebagai mercu tanda kebanggaan Malaysia.